Krysore - Editorial
Faqja Kryesore
korcanews165001.jpg
Arkiva
Rreth Nesh
Shitje
Faqja Roze
Kafja e Intelektualeve
Editorial
Intervista
Reportazhe
Histori
Portrete
Foto e Javes
Dhoma e Lajmeve
Fajqa Tjetėr >>
Kosovėn. Nė kėtė komunitete, policėt serbė nuk do t’I pėrgjigjeshin Policisė sė Kosovė por nje polici serb me grade tė lartė I cili do t’I raportonte njė komisioneri policie tė OKB-sė.  Tutje, gjyqėsia do tė punonte sipas rregulloreve tė UNMIK-ut dhe jo ligjeve tė Kosovės, dhe Kisha Ortodokse Serbe e Kosovės do tė ishte e lidhur direkt  me kishėn ne Serbi dhe do t’I jepte llogari qeverisė serbe. Nėse implementohet ky plan, kėto pika do tė krijonin njė system paralel tė bazuar nė ndarje etnike gjė qė do tė thyente shkrimin dhe kuptimin e planit tė Ahtisarit dhe kushtetutėn e Republikės sė Kosovės.  Kjo do tė bėnte Kosovėn mė pak shtet se qė ka qenė nėn UNMIK-un dhe njė shtet mė tė komplikuar se Bosnja. Marrėveshja e Dejtonit e vitit 1995 e ndau Bosnjėn nė tri territore tė vecanta. Ky plan do tė hiqte njė pjesė tė territorit tė Kosovės, do tė gravuronte pjesėn tjetėr, duke krijuar kėshtu njė problem madhor. Dhe, brenda natės Kosova do tė kthehej nė njė shtet tė dėshtuar, I paaftė pėr tė pėrparuar ekonomikisht apo politikisht. Kosovarėt po bartin barren e dėshtimit tė komunitetit ndėrkombėtar pėr tė vendosur EULEX-in. Duke ofruar planin gjashtė pikėsh, komuniteti ndėrkombėtar don qė Serbia tė ndihet fitimtare; don qė t’u jep shqiptarėve tė Kosovės impresionin se ata po pėrkrahen nė mėnyrė qė tė mos ndodhin trazira sociale; dhe don qė tė thotė se politika e tyre gjeostrategjike e mbrojtes kinse po funksionon. Arkitekt I kėsaj strategjie ėshtė Pėrfaqėsuesi I Lartė I BE-sė Havier Solana (I cili ėshtė pėrkrahur shumė nga Ministri I Jashtėm francez Bernard Kouchner, I cili nė cilėsinė e tij si kryesues I rradhės sė BE-sė ka insistuar qė Prishtina ta pranojė planin gjatė pikėsh). Sikur edhe strategjitė tjera tė inspiruara nga Solana nė Ballkan, edhe kjo nuk do tė funksionojė. Pėrkundrazi, kjo do tė parandalojė tė gjithė rajonin nga integrimi nė Evropėn e bashkuar, dhe bile mund tė cojė edhe nė konflikt tė ri.
 
Plani I Ahtisarit ėshtė I vdekur, dhe Plani Katėr Pikėsh I Qeverisė sė Kosovės nuk mjafton

Ka ardhur koha tė kuptohet se plani I Ahtisarit ka vdekur; ėshtė njė shkrim akademik qė ėshtė I gjallė vetėm nė Kushtetutėn e Kosovės. Mos tė harrojmė se 90 pėrqind e planit tė Ahtisarit ka tė bėjė me serbėt. Por, ėshtė e pamundur qė tė realizohet mandati i Ahtisarit, qė u jep serbėve jo vetėm drejta tė barabarta, por mė shumė tė drejta se secilit nga grupet tjera minoritare nė Evropė, nėse serbėt e Kosovės e kundėrshtojnė atė dhe Beogradi vazhdon t’I kontrollojė ata.  Andaj, Zyra Civile Ndėrkombėtare, qė duhet tė zbatojė planin e Ahtisarit, nuk mund tė bėjė njė gjė tė tillė. Liderėt serbė tė Kosovės veprojnė pa asnjė lloj lidhjeje me qeverinė nė Prishtinė. Kjo I bėnė deklaratat e diplomatėve tė SHBA-ve dhe BE-sė se ata e perjashtojnė ndarjen e Kosoves vetėm fjalė. Me rėnien e planit tė Ahtisarit, qeveria e Kosovės, qė deri mė tani ka vepruar retroaktivisht dhe nė pajtueshmėri me komunitetin ndėrkombėtar, ka rastin pėr tė shpėtuar Kosovėn. Kundėrshtimi dhe mospranimi I planit gjashtė pikėsh tė OKB-sė dhe propozimi I planit tė saj katėr pikėsh qė thėrret pėr vendosje tė menjėherėshme tė EULEX-it nė tė gjithė Kosovėn dhe qė afirmon bashkėpunimin e vazhdueshėm tė saj me SHBA-tė, BE-nė dhe NATO-n, ėshtė njė fillim I mire, por jo I mjaftueshėm. Zyrtarėt politikė shqiptarė dėshtuan nė kapitalizimin e ndjenjės pro-shqiptare anekėnd botės pas luftės, kur paten mundėsinė mė tė madhe pėr t’iu kundėrvėnė propagandės serbe, pėr tė shkatėrruar strukturat paralele nė veri, dhe pėr tė vendosur autoritetin e Prishtinės nėpėr gjithė territorin e Kosovės. Nėntė vite pas pėrfundimit tė luftės, euforia fillestare qė erdhi si pėrgjigje ndaj shpalljes sė pavarėsisė sė Kosovės qorroi Kosovėn para kėtij realiteti.  Mungesa e iniciativės nga ana e partive politike tė Kosovės, qė po mėrziteshin mė shumė pėr tė ardhmet e tyre politike nė zgjedhjet e ardhėshme, i mundėsuan serbėve tė konsolidoheshin edhe mė shumė.

Hapat e Ardhshėm pėr Elitėn Politike tė Kosovės

Ėshtė koha qė qeveria e Kosovės tani duhet tė mos pres mė qė komuniteti ndėrkombėtar tė merrė timonin por qė ajo tė merrė hapat e duhur, gjė ėshtė dashur tė bėnte menjėherė pas shpalljes zyrtare tė pavarėsisė mė 17 Shkurt. Disa nga kėta hapa pėrfshijnė:

TE SHPETUARIT E KOSOVES

Nuk ėshtė koha vetėm pėr elitėn politike kosovare qė tė marrė njė qėndrim proaktiv drejtė tė ardhmės sė Kosovės, por pėr tė gjithė politikanėt shqiptar nė Ballkan qė tė ngrihen ndaj Beogradit dhe komunitetit ndėrkombėtar—vecanėrisht pėr ata nė Shqipėri, pėr shkak tė statusit tė saj si shtet sovran me tė gjitha mbrojtjet dhe mundėsitė qė ky status

Postuar pėr www.korcanews.com  ngaShirley Cloyes DioGuardi

Liderėt politikė tė Kosovės dhe organizatat joqeveritare, qė sollėn mėse 30,000 njerzė nė rrugė mė 19 Nėntor pėr tė protestuar planin “gjashtė pikėsh” tė OKB-sė, duhet tė pėrkrahen nga tė gjithė ata qė u intereson e ardhmja e Evropes Juglindore. Implementimi i planit gjashtė pikėsh – bazuar vetėm nė rekomandimet e Beogradit pėr doganat, kontrollin kufitar, policinė, gjyqėsinė, vendet religjioze serbe, dhe vendosjen e EULEX-it nė Kosovė—do tė cėnonte sovranitetin e Kosovės, do tė minonte pavarėsinė, dhe do tė pėrfundonte shancin pėr tė sjellur paqė dhe stabilitet tė qėndrueshėm nė Ballkan pėr shumė dekada tė ardhėshme. Kundėrshtimi ndaj planit gjashtė pikėsh ishte mesazhi I duhur qė ėshtė dashur tė dėrgohet tek komuniteti ndėrkombėtar. Dhe, le tė shpresojmė qė nuk ėshtė shumė pak shumė vonė. Korrikun e kaluar, nė artikullin tim “Kosova po rreshqet” kisha thenė se ishte e paqartė se kush ishte nė krye tė Kosovės, qė organizatat ndėrkombėtare kishin mandate konfliktuoze ndėrmjet tyre, qė tė gjitha nga to nuk kishin forcėn e duhur, dhe qė pėrfundimisht askush nuk ishte nė krye tė asgjėje. Mandej kisha theksuar po ashtu se Serbia po merrte hapa tė rendėsishėm me qeverinė e re qe po I conte para interesat serbe nė skenėn e politikės ndėrkombėtare. Me ndihmėn e Rusisė, Beogradi gati krejtėsisht pati sukses nė bllokimin e procesit tė njohjes sė Kosovės, dhe qeveria e Kosovės nė vend se t’I merrte gjėrat nė duart e veta, po pėrulej para dėshirave tė komunitetit ndėrkombėtar.  Kasha paralajmėruar atėherė qė kjo situate po e bėnte “mjaft tė pamundėshme ndonjė pėrgjigje adekuate ndaj veprimeve serbe pėr tė rrėnuar sovranitetin dhe integritetin territorial tė Kosovės” dhe se derisa kjo gjendje tė ndryshonte, Kosova do tė mbetej “e pavarur vetėm me emėr.”Qė nga atėherė gjėrat veq sa janė pėrkeqėsuar. Kosova po bie nga kreu i agjendės poltike ndėrkombėtare pėr shkak tė krizės ekonomike nė perėndim, zgjedhjeve presidenciale nė SHBA, dhe luftėrave qė po vazhdojnė nė Irak dhe Afganistan.  Beogradi ka shfrytėzuar kėtė vakuum pėr tė minuar vendosmėrinė e BE-sė pėr tė pėrkrahur mandatet e parapara me planin e Marti Ahtisarit, Deklaratėn e Pavarėsisė sė Kosovės tė 17 Shkurtit, dhe Kushtetutėn e Republikės sė Kosovės. Vendosmėria e BE-sė filloi tė shkatėrrohet nga frika e vendosjes sė EULEX-it nėpėr gjithė Kosovėn (vecanėrisht nė veri tė lumit Ibėr) dhe hakmarrja e mundėshme nga Rusia. Nė vend tė insistimit pėr vendosje pa kushte tė EULEX-it, sic parashihet nė planin e Ahtisarit pėr “pavarėsinė e mbikqyrur” tė Kosovės, Sekretari i Pėrgjithshėm Ban Ki-moon iu pėrgjigjė frikės sė BE-sė dhe presionit tė Serbisė. Ai vuri nė pah qėllimin e tij pėr vendosjen e misionit tė BE-sė nėn UNMIK-un.  Nė Tetor, ai bėri thirrje pėr negociata tė reja nė mes Prishtinės dhe Beogradit dhe lansoi planin e tij gjashtė pikėsh si bazė e kėtyre negociatave, plan ky I cili thirrej nė Rezolutėn 1244 tė Kėshillit tė Sigurimit (rezolutė kjo qė e llogaritė Kosovėn si “province” tė Serbisė dhe jo si shtet tė pavarur.) E gjithė kjo ėshtė dashur tė kuptohet pėr atė qė nė tė vėrtetė ėshtė: njė strukje i perėndimit tek politikat e para-pavarėsisė qė I lejojnė Beogradit tė ketė fjalėn e vet mbi tė ardhmen politike dhe ekonomike tė Kosovės.

Realitetet Shokuese tė Planit Gjashtė Pikėsh

Plani gjashtė pikėsh sfidon elementet esenciale tė njė shteti sovran e tė pavarur. Ky plan do tė vendoste EULEX-in nėn OKB-nė dhe prani e tij nė Kosovė do tė ishte “neutrale ndaj statusit.”  Nė realitet, kjo do t’I kundėrvihej pavarėsisė sė Kosovės dhe do tė zgjaste betejėn serbe pėr kthim tė Kosovėn si province tė tyre. Pikat doganore 1 dhe 31 nuk do tė ishin nėn kontrollė tė qeverisė sė Kosovės e as nuk do tė ishin pjesė e buxhetit tė konsoliduar tė Kosovės.  Doganat nė veri do tė viheshin nėn kontrollin e serbėve tė Kosovės (dhe perfundimisht Beogradit), dhe tė hyrat nga kėto pika doganore ekskluzivisht do tė pėrdoreshin nga komunat veriore. Pasi qė doganat kontrollojnė rrjedhen e tė mirave dhe shėrbimeve dhe mbrojtjen e kufijve, kjo do tė bėnte ndarjen de facto tė Mitrovicės njė realitet. Edhe me keq, cdo komunitet me shumicė serbe nė Kosovė ka status special nėn planin gjashtė pikėsh. Kjo nuk pėrfshinė vetėm komunat e parapara me planin e Ahtisarit, por edhe enklavat serbe tė shpėrndara nėpėr gjithė

<< Faqja E Kaluar