MONSINJOR Dr. ZEF OROSHI: I PËRNDJEKUR PREJ KOMUNISTËVE, I HARRUAR PREJ POSTKOMUNISTËVE

 Postuar për www.korcanews.com nga Astrit Lulushi, "Zeri i Amerikës" (Voice of America), Washington D.C.

Libri titullohet qartë; ‘”Monsinjor Dr. Zef Oroshi; Një jetë e shkrirë për fe e
atdhe”, botuar kohët e fundit në Nju Jork. Me këtë titull të drejtpërdrejtë,
autori Tomë Mrijaj, rreptësisht u jep lexuesve atë që u premton, por edhe më
shumë. Libri përmban jo një jetëshkrim, por shumë të tilla, sepse jeta e Imzot
Oroshit është e shkrirë me veprimtarinë e përbashkët të burrave më të mirë të
kombit shqiptar gjatë shekullit të kaluar. Dhe këta i përkasin asaj pjese
atdhetarësh që ranë e u vranë, u dergjën e u treten, vdiqën burgjeve, a morën
arratinë. Duke kaluar nëpër duar letërkëmbimin e pasur dhe shkrime të shumta të Imzot Oroshit, autori Mrijaj citon letra të personaliteteve të shumta të botës
shqiptare në mergim me të cilët Dom Oroshi ka patur lidhje. Një prej tyre është
At Daniel Gjecaj, (1913 – 2002), që At Zef Pllumi e përmend shpesh në “Rrno për me tregue”, ndërsa Papa Gjon Pali i dyte e mbante pranë sa herë që donte të këshillohej lidhur me gjendjen e fesë në Shqipërinë nën komunizëm. Në vitet ’80, megjithëse i sëmurë e në moshë të thyer, dimër a verë, At Gjecaj, një ish i
arratisur, nisej nga veriu i Italisë drejt jugut ku ndodheshin kampet e të
ikurve nga vendet komuniste. Dhe këtë e bënte sa herë që mësonte se kishin
ardhur të arratisur nga Shqiperia dhe ai u gjendej pranë për t’u dhënë zemër, e
interesohej për mirëqënien e tyre. Këtë e bënte i shtyrë nga bamirësia. Kjo
ishte plejada ku bënte pjesë Monsinjor Dr. Zef Oroshi.
Urdhërin për kapjen e tij e kishte lëshuar vete Enver Hoxha, ndërsa Mehmet Shehu ishte betuar t’a zinte të gjallë pasi ai vetë donte t’a toturonte, thotë autori Mrijaj, duke cituar burime arkivore e historike. Ditët e Pashkëve 1951, Dom Zef Oroshi i kaloi në pyjet e malet e Shqipërisë verore, ku qëndroi i fshehur, e i mbrojtur nga banorët e zones, ashtu si njerëzit e Perëndisë në Dhijatën e Vjetër kur Zoti u tha të fshiheshin derisa të kalonte zemërimi i tij. Pas kësaj zuri fill jeta e tyre e re ashtu si edhe festa e Pashkëve.Gjithashtu, pas kësaj, më 1952 dom Zef Oroshi, arratiset. Disa vjet qëndron në Itali, dhe  më 1961 mbërrin në Shtetet e Bashkuara si imzoti i parë katolik shqiptar në Amerikë. Kjo e rendit atë mes klerikëve të tjerë të mëdhenj shqiptarë në Hemisferën Perëndimore përkatësisht; Fan Noli, Baba Rexhepi e Imam Vehbi Ismaili. Me jetëshkrimin e Imzot Zef Oroshit, historiani i diasporës, Mrijaj, ka sjellë një libër me vlerë në fondin ende të varfër për nga lëvrimi të historiografisë së periudhës së komunizmit. Në fakt, parë më thellë, me këtë libër, Tomë Mrijaj bëhet historiani i parë që i hap një vend ish të arratisurve, historia e të cilëve nuk  është trajtuar si ajo e gjakut të shprishur. Kjo ndoshta sepse ata kurre nuk janë parë si njerez të vuajtur, për faktin se u vendosën në një vend të pasur dhe me punën e tyre të ndershme përparuan. Po ata nuk janë pa plagë, vetëm thellësia i bën ato të padukshme. Ndoshta kjo mund të jetë një prej arsyeve përse fati i tyre nuk është vështruar nga asnjë ligj post-komunist që dëmshpërblen, me të drejtë,  ish të burgosurit e të përndjekurit, por nuk përmend ose nuk përfill ikësit e detyruar, këta pagues në natyrë të cmimit të risë.

 

 

 

ZENEL BEQIRAJ APO HISTORIA E SUPERPOTENCËS  SHQIPTARE

Nga mosha 62  deri në moshën 82 vjeçare, Zeneli me gruan, që e kishte 46 vite më të re, lindi dhe riti plot shëndet, 8-të fëmijë  -

Nga Erget Cenolli

 

“Kur linda unë, babai im ka qënë 82 vite”. Kështu e fillon tregimin Aspirana, punonjëse në shkollën 9- vjeçare  ”Sevasti Qirjazi”, që ndodhet në qytetin e Korçës. Ndoshta do t’ju duket si diçka e pazakontë, por është e vërtetë. Ajo tani është 49 vite dhe babai e ka lënë në moshën 18 vjeçare. Babai i saj Zenel Beqiraj, kishte lindur në vitin 1877, në fshatin Gopesh. Ky fshat ndodhet rreth 50 km nga qyteti i Korçës, në kufijtë e rretheve Korçë-Gramsh. Ai shtrihet në një shpat të malit Lenie. Në njërën prej shpellave  të këtij mali sipas gojëdhënave vendase, ndodhet varri i Helenes së  Trojes. Bile te moçmit e këtyre anëve, thonë se emri i malit të tyre është shkurtim i emrit Helena; Lena-Lenie.

 

Aventura në tokën e faraonëve.

Ne moshë fare të re, Zeneli mergoi fillimisht në Turqi e më pas në tokën e faraonëve, pra në Egjypt, që në atë kohë quhej Misir. Atëhere shumë shqiptarë jetonin e punonin në atdheun e piramidave. Duket se sundimi i Mehmet Aliut, pashait prej fshatit Zëmblak të Korçës, që krijoi shtetin modern Egjyptian, kishte krijuar një ambjent mikpritës për shqiptarët. Atje Beqiraj fillimisht, ka berë punë nga më të rëndatat në ndërtim. Por punën kryesore e pati si pronar i një tufe devesh. Babai, zotëronte një tufë të madhe devesh, rrëfen vajza e tij e vogël Aspirana. Me karvanin e tij të deveve ai shëtiste nëpër piramidat mijëravjeçare turistët evropianë dhe amerikanë. Më pas, si u bë i njohur, ai filloi të çonte me karvanë përmes shkretëtirës së Saharasë tregëtarët, të cilët nga portet egjyptiane, tregtonin mallrat e tyre në gjithë vendet arabike dhe ato afrikane. Me fillimin e luftës së Parë Botërore, ushtria ndërhyri në tufën e deveve të Zenelit, duke i përdorur ato për transportimin e materialeve luftarake. Shumë nga kafshët u gjymtuan apo u vranë gjatë kësaj lufte. Pas mbarimit të Luftës së Parë, Zeneli u mundua ta rikrijonte kopenë e deveve, por kohërat kishin ndryshuar.

 

Ish kujdestari i deveve, baba i tetë fëmijëve.

Në mesin e viteve '30, ai vendos të kthehet në atdhe, ku me paratë e mbledhura për më tepër se 40 vite në Misir (Egjipt), bleu disa toka dhe shumë bagëti. Ndoshta në Egjypt mund të ishte një dervenxhi i zakonshëm, por në Gopesh ishte në rangun e Beut. Si kishte rregulluar në mënyrë të mirë për kohën, gjendjen ekonomike, Zeneli vendos të martohet. Në atë kohë ai ishte në të 60-tat. Ai kërkonte një bashkëshorte që të ishte shumë më e re se vetja. Qëllimi i tij, i vetëm ishte që lindte sa më tepër femijë. Duke pasur parasysh edhe gjendjen ekonomike, miqte i gjetën një grua, që nisur nga mosha, mund të kishte qënë edhe mbesa e tij. Kushja, gruaja e Zenelit, kur u martuan ishte pak më tepër se 16 vite, në letër- njoftimin e saj shkruhej se ajo kishte lindur ne vitin 1920. Sipas Aspiranes, Zeneli bënte një jetë të rregullt, ai jetonte me bulmetin e bagetive te tij, nuk pinte duhan dhe alkol, por ne raste sebepesh rakinë e pinte me opinge. Nuk dihet se me çfare diete, Zeneli ishte ushqyer në tokën e Faraoneve, por është e njohur bima e quajtur aloe vera. Kjo bimë,që është e njohur për vetitë e saj kurative e përtëritëse, është përdorur edhe nga vetë faraonët dhe faraoneshat mijëra vite më parë, ritet me shumicë në shkretëtirë. Duket se gjatë udhëtimeve të tij të gjata nëpër shkretëtirë, Zeneli do ta ketë konsumuar shumë bimën çudibërëse sepse  pas martese, ai derdhi pa kursim gjithë materjalin e tij gjenetik. Për njezet vite me rradhë çifti Beqiraj ngjizi dhe lindi normalisht, plot tetë femijë. Fëmija i parë i Zenelit dhe Kushes, doli në dritë në vitin 1939 dhe ishte djale. Më pas, per çdo dy apo tre vjet, ky çift i pazakontë lindte nga një fëmijë. Kështu vazhdoi deri në vitin 1959, kur lindi fëmija e fundit, Aspirana. Atëhere Zeneli ishte 82 vite dhe fëmijën e parë e kishte gëzuar në moshën 62 vjeçare. Zenel Beqiraj, rrojti edhe 18 vite pas lindjes së Aspiranes, emër që duket se e kishte fiksuar në kujtesë që kur punonte në Egjipt. Ne kujtesën e Aspiranës, babai ka mbetur si një njeri me shtat të lartë, ai ishte mbi 1 metër e 80, ndersa bashkeshortja e tij Kushja, nuk ishte me teper se 1 meter e 60-të.