Koha e emigrimit (1914-928)
Mė 1900, kthet nė fashatin e tij sė bashku me nėnėn, kur vėndi ynė, ishte nėn sundimin e Perandorisė
Turke . U rritė e hyri nė shkollė, shkollė qė atėhere ishin nė Bregdet, tė gjuhės greke ( sipas propagandės sė Patrikanės) . Mė 1912
megjithse me rezultate tė mira, pėrfundojė shkollimin 7 vjeēarė dhe nuk pati asnjė mundėsi ekonomike tė vazhdonte mė tej, pasi
Ballkani ishte nė njė luftim tė ashpėrt, dhe shkollat qenė tė mbyllura pėr shkak tė luftės. Qėndron i pa punė gjat viteve 1912-13
deri sa angazhohet si ēirak shollėbėrės, nė dyqan tė ish Kiēo Savės. Nė qershor 1914, i pa punė nė fshat, vendos tė emigrojė. Largohet
nga vėndi, e shkonė nė Athinė, ku nė atė kohė kishte xhaxhallarėt (kushurij tė babės) me punė tė ndryshme. U sėmurė nga zberthimi
i kyēeve tė kėmbėve (pllatipodhi) .I sėmurė u largua nga puna , nė mars a prill tė 1915, u kthye nė shtepi. Pasi gjendja shėndetėsore
u pėrmisua dukshėm, me ndermjetėsinė, kėsaj rradhe tė xhaxhait nga baba, Leonidha Palit, shkoj nė Pire, si nxanės teknik nė
Oficinėn e trenave tė Greqisė tė linjės Pire-Llarisa-Kufi .
Aty u rregjisitrua dhe nė shkollėn Profesionale, natėn, bashkė me shokun
e mikun tij, tė tėrė jetės, Neēo Muko, nga Himara. Mė pasė, mbetur pa punė, nė nėndor tė atij viti(1915), shtrėngohet tė lėrė
dhe shkollėn, e tė shkoj nė Llavrio, ku u futet si ndimės-farkėtar nė Oficinėn e shoqėrisė Frėnge tė minierave greke. Qendroj aty(Llavrio),
si i tillė, deri nė qershor tė vitit tjetėr (1915) dhe kthehet pėrsėri nė Pire. Punon aty deri nė maj tė 1917, kur, shtrėnguar
nga urija, qė asokohe i ish imponuar Greqisė, se mbante njė politikė jo nė favor tė Aleatėve . Mė 1916 rregjistrohet nė Konsullatėn
frėnge tė Francės nė Pire, pėr tė shkuar nė Francė. Nė Francė, qershor tė 1917, angazhohet si ndihmės-mekanik, nė Marsejė dhe punonė
nė ndėrmarjen e madhe, A. Gramon-it nė Pont de Cheruy, afėr Lionit, pėr afėr 10 muaj. Nė shkurt tė vitit 1918, me interesimin e njė
shoku grek, qė kishte njohur nė Pont-de-Ceruy, Thanas Koropuli, shkonė nė
Koha e shėrbimit si zyrtar Shtetėror deri me 1939
Fillonė pra detyrėn si mėsonjės nė klasat e para tė fillores. J. Pali, filloi tė
marr pėrsipėr edukimin e filizave tė njomė tė rracės e tė kombit tonė. Shėrben me shumė pasion dhe derdh tė gjitha mundėsitė,
i jepet detyrės pa kursim, studimit tė materialeve tė ndryshme pėr tė mundur tė behej njė edukator i mirė dhe tė nxjerrė, nxėnės
tė zotė e tė aftė. Nxėnės, t'i shėrbejnė edhe jetės sė tyre po dhe shoqėrisė, ku do thireshin tė sherbejnė kur do ju vinte koha edhe
atyre tė jepnin nga diturit e marra nė klasat e para. Nė kėtė rrugė fisnike ai u pri nga aksioma "Edukuesi edukon veten". Thirret
mė 1932, tė kryej shėrbimin ushtarak nė shkollėn e Oficerave te Plotėsimit nė Tiranė, bashkė me njė sasi tė madhe shokėsh tė tjer.
E ndjek atė periudhė, gradohet aspirant nė rezervė tė ushtrisė shqiptare. Patė kaluar atje dymbėdhjetė muaj shėrbim nė seksionin
e xhenjos, pėr t'u specjalizuar me pasė nė ndėrlidhje, si radjo-telegrafist.Pas kryerjes sė shėrbimit ushtarak, kthehet pėrsėri nė
detyrė dhe ushtron klasat si mėsonjės . Mungesa e teksteve atė kohė i ngre ndėrgjegjėn, e pergjegjėsin morale duke e detyrua t'ė kopjoj
shumė tekste shkollore, tė marra edhe nga literatura e huaj .Bashkė me ato kopjime, njėkohėsisht merrej edhe me studime tekstesh tė
ndryshme, tekste qė ose i pata gjetur nė Shqipėri, ose i kėrkonte t'ja dergonin nga Greqia, Franca e Svicera.
Janko Ll Pali : enciklopedia e vėrtetė dhe e pafund e Qeparoit, Bregdetit dhe e gjithė Shqipėrisė
Pse, u fut nė murin e heshtjes Janko
LL Pali ?Vetėm me ardhjen e demokracisė nė Shqipėri, Janko Palit, i u dha titulli "Mėsues i Merituar", dhe shkollės sė Qeparoit, i
u vu emri i tij.
Kush ishte Janko LL Pali, femijėria, mėrgimi, Atdheu, familja, vepra e tij, arsimi dhe dashuria e madhe e miqeve e
shokėve.
Nga Nju Jork(SHBA) BEQIR SINA
Virxhinia (
Janko LL Pali, emėr i dashur e i njohur i Bregdetit Jon, i pėrket plejadės
sė nderuar tė figurave tė shquara tė kulturės, politikės dhe atdhedashurisė shqiptare, pėr gjithė atė periudhė, qė ai jetoj !
Ai lindi
nė mergim, u rrit jetim, e vdiq nė mėrgim. E kjo ndodhi pikėrisht mė 12 shtator 1994, kur mbylli sytė ky gjigant i arsimit, pėr tė
cilin flet vet koha, pėr karjerėn, dhe gjurmat qė la nė krahinė dhe mė gjerė.! Vegjelinė e kaloi jashtė shtetit, nė Greqi dhe nė Francė,
vėshtėrsitė e kaliten , e brumosėn, i dhanė filozofinė e jetės. Ai kishte pasjone patriotike tė zjarrta. Gjat gjithė jetės tij ai
punoi, shkroi, lexoi,pėrktheu e trajtoi bėma, histori, monografi, tekste
e nė mėnyrė tė veēantė fjalore si ai "Shqip-Frengjisht",
njė vepėr e vėrtetė, prej mijėra fjalėsh
por qė nuk ja botuan se "dikush"tjetėr merėt mė tė
! Edhe pas daljes nė pensjon, etja e tij
pėr dije nuk shteron
! Zotėronte Anglishten, Frengjishten,Esperanto,Italishten, Spanjishten, Greqishten, Rusishten, deri diku dhe
Gjermanisht. Ishte njė kryefamijlar virtuoz.
Nga gjurmimi i autobiografis sė tij, i literaturės sė shumtė mėsojmė se lindi nė
20 korrik 1898 ne fshatin Ēoban Ishah, tė Izmirit (nė Anadoll), vdiq mė 12 shtator 1994. Lindi, aty, ku kishin shtegetuar mė pare,
prindėt e tij dhe i vdiqėn njė vėlla mė i madh (Pilo) dhe babai (Llambro). Ata, vdiqėn njė vit pas njėri tjetrit, kur Jankoja, ishte
veēse 10 muajsh. Pra, kjo tregonė se jata e tij filloj me njė dramė tė vėrtet, e cila do t'a ndiqte pas, gjatė gjithė jetės siē tregojn
faktet. Mund tė rradhisėsh kėtu qė nė fillim , se qėndrimi i tij moral gjat tė gjithė kohės, deri nė vdekje, ka qėnė shumė i lartė.
Ai askurr s'ka vepruar a menduar tė kryej ndonjė veprim qė do mund t'i ngjitet emrit dhe familjes, sikur edhe njollėn morale
mė tė vogėl. Qendrimi moral dhe politik gjat 50 vjetėve tė aktivitetit tė tij shoqeror, gjat jetės, mund t'a ndajmė nė disa etapa
: