Paaftesia e drejtuesve te kultures,ne Korce,po bastardon serenaten

 Interviste me kantautorin Nonda Kajno

Pyetje:Jeni një kantautor që keni krijuar shumë këngë të muzikës së lehtë dhe të serenatës. Suksesin tuaj më të madh e keni pasur tek kënga e serenatës,ç’mund të na thoni për lidhjet e Korçës me serenatën?

Përgjigje:Nuk i thonë kot Korça e serenatave. Kënga e serenatës ka lindur që prej rilinndjes të qytetit tonë të dashur,Korçës. Me dhjetëra e dhjetëra vjeçarë kanë hedhur edhe pluhurin e haresës mbi ata djem korçarë që i dhannë Korçës  ato këngë aq të bukura dhe aq të dashura për korçarët. Na duhet neve,serenatistëve të sotëm,ta fshijmë këtë pluhur. Ata ishin djem të thjeshtë,të edukuar me virtutet më të larta të qytetarisë korçare,që me kitarë në dorë i kënduan aq bukur dashurisë, natyrës, atdheut, qytetit të tyre. Ata që me idealin dhe dashurinë për Korçën e renditën qytetin tonë në një prej vendeve të nderit jo vetëm në Shqipëri,por edhe në Ballkan edhe në diasporë. Në fillimet e Luftës së Dytë Botërore, ku edhe Shqipëria nuk mbeti jashtë saj,të  gjithë këta të rinj dhanë kondributin e tyre.Ata luftuan dhe kënduan. Në mbarim të luftës,kënga e serenatës mori përmasa të tjera.Tani këngëtarët e serenatës do të bashkoheshin në grupe dhe do t’i jepnin karakterin e plotë kësaj gjinie. Nuk ka rrugë e rrugicë korçare që  mbrëmjeve të mos mbushej nga tingujt e kitarave e mandolinave. Shumë këngë u kënduan në ato rrugë,shumë dritare e porta u çelën.Vargu i këtyre krijuesve dhe këngëtarëve është e gjatë.

Pyetje:Cila është prejardhja e këtyre këngëve dhe këtyre motiveve kaq të bukura?

Përgjigje:Një rol të madh në këngën korçare luajtën emigrantët ose kurbetlnjtë,siç janë quajtur më parë. Ishin pikërisht këta emigrantë që kulturës vendase do ti bashkëngjitnin edhe atë të huajën. Ishin pikërisht fillimet e viteve 1900.Muzika në këtë trevë po merte një tjetër vlerë dhe ishin pikërisht artdashësit korçarë që po krijonin këtë vlerë. Qytetarët korçarë, me zejet e tyre, në dyqanet e tyre të vogla,e kuptuan shumë shpejt që kohërat po ndryshonin dhe nisën djemtë për të punuar dhe për të studjuar në emigracion në vende të ndryshme të botës perëndimore. Ata, duke u ndeshur me vështirësitë e emigracionit, morën ato motive me të cilat shprehnin mallin për familjet, për motrat,për vëllezërit dhe qytetin e tyre. Këta njerëz të thjeshtë dhe artdashës, jo vetëm që dhanë një kontribut të veçantë në ngrtjen kulturore të qytetit të Korçës,por mbështeten edhe lëvizjen patriotike në Shqipëri dhe jashtë saj. Këtu i ka fillesat edhe kjo gjini muzikore që ne e quajmë serenatë. Nuk ish rastësi që kjo trevë përqafoi kulturën evropiane.Tek kjo gjini u dukën ndjeshëm ndikimet e kultuës evropiane sepse populli i Koçës e suportoi lehtë të bukurën në muzikë. Në repertorin e pasur të këngës korçare janë shumë këngë me melodi italiane , fanceze, argjentinase, greke etj, të cilat u përshtatën në gjuhën shqipe si “Shkruamë” nga kënga italiane”Skrivimi”,”Syçkat si ato të tuat”,nga kënga greke etj.

Pyetje:Deri kur kur vazhdoi kjo traditë në qytetin e Korçës.

Përgjigje:Rreth viteve ’60 filloi,në forma të dryshme,të pengohej kjo traditë e bukur,çensura e diktaturës nisi përndjekjen e artistëve. Por këga e bukur korçare mbeti tek shpirti i korçarëve. Ne ato këngë,tashmë, i këndonim nëpër gëzime familjare me miq  e shokë,nëpër ambjente të  mbyllura nëpër shtëpitë tona,ose kur shkonim nnëpër piknike jashtë qytetit.

Pyetje:Mund të përmendni disa emra të brezave të ndryshëm që e kanë mbajtur gjallë këtë traditë kaq të bukur si kënga e serenatës korçare?

Përgjigje:Po,do të mudohem t’iu jap disa emra poetësh,kompozitotësh dhe kënngëtarësh të ndarë në katër breza.   Në brezin e  parë përmblidhen ata këngëtarë që këngët e serenatës i ndërtuan mbi tekstet e Naim Frashërit,Mihal Gramenos e Asdrenit,këta janë Mihal Ciko,Loni Llogori,Vasil Ballauri,Thoma Nashi,Koli Rodhe, Kristaq Antoniu etj. Në brezin e dytë:Kristo Kono,Tefta Tashko,Kristaq Cepa(autor i shume teksteve),Tole Adhami,Llazar Morcka,Kristaq Sholla,Lola Gjoka,Pavllo Sholla,Petro Dula,familja Jorganxhi,familja Xherahu etj.   Në brezin e tretë:Ligoraq Qano,Abas Hajro,Raqi Mitre,Ilo Poro,Dhimitër Hreshova,Guri Kamenica,Pandi Zguro,Ilia Vinjahu,Dhori Polena,Pandi Tasellari,familja Peleshi,familja Balashi,Ritvan Shëllira,Apostol Caca etj.(Shumica e këtij brezi dhe atij të katër janë në një prej fotove që ilustrojnë këtë intervistë.)  Në brezin e katërt:Apostol Simoni,Mihallaq Andrea, Tomi Kondakçi,Kristaq Pula,vëllezrit Stefi dhe Endri Prifti,Matilda Tabaku, Devis Xherahu,Maksi Kulla,Ermira Babaliu,Ermira Kola,Mimoza Paraveli, Andrea  Çami, Vaskë Jani,Astrit Koçibelli,Sotiraq Vangjeli,familja Lalazi,Gjergji Terezi…Vargu i këngëtarëve është i gjatë.Ky varg edhe në vitet e ardhëshme do të jetë pa mbarim sepse ideali dhe frymëzimi i tyre do të jetë kënga.Kënga e serenatës korçare.