shtyn organizmin tė sforcohet dhe tė reagojė ndaj stimujve tė ndryshėm. Kushti i pashmangshėm ėshtė qė tė bėhet veprimtari sportive
tė paktėn njė herė nė javė.
H- Hollivud
Shtėpitė mė tė rėndėsishme tė prodhimit tė filmit nė botė, nga Walt Disney tek Dreamworks nuk kanė mė dyshime: 2009 do
tė jetė viti i kinemasė 3D tridimensionale. Syzet pėr 3D janė njė revolucion qė mund tė krahasohen me muzikėn nė vitet '20 tė shekullit
tė kaluar. Nė Amerikė rreth 1000 salla tė pajisura, kanė parė rritjen e % pėr shikime dhe parashikimet pėr impaktin nė Europė janė
optimiste. Filmi i parė 3D do tė dalė nė prill, njė kolosal i Dreamworks-it. Nė fund tė majit do tė dalė nė sallat e kinemave njė
film i Xhems Kamerunit. 2009 do tė jetė dhe kapitulli i 6-tė i Herri Poterit, Nikol Kidmanit, DiKaprios dhe aktorėve tė njohur nė
Itali si Klaudia Xherinit, Elena Sofia Ricit, Nensi Brillit.
I- Interesim botėror pėr klimėn
Lumi i kohės rrjedh drejt njė date 30
nėntorit 2009, qė do tė ngjyroset me jeshil. Do tė jetė njė vit i rėndėsishėm pėr mjedisin, me shpresėn se nė Kopenhagen, dy javė
pas datės, do tė firmoset marreshja pėr tė zėvendėsuar protokollin e Kjotos pas 1 janarit 2013. Tė gjitha kombet do tė thirren tė
marrin njė vendim qė tė reduktohet prodhimi i anhidridit tė karbonit. Mė 12 shkurt nė Uashington do tė organizohet njė konferencė
mbi impaktet e klimės dhe pritet qė Sh.B.A. tė pranojė njė marrėveshje pėr njė mekanizėm tė tregėtisė tė kuotave tė CO2 si tė Europės.
Vetė Europa po udhėheq njė betejė me plan ambicioz qė parashikon 20% ulje dhe pėrmirėsim tė eficencės energjitike. Jo rastėsisht viti
2009 ėshtė shpallur nga WWF, viti i klimės, si rasti i njė vendimi largpamės : njė ekonomi e qėndrueshme pėr njė planet mė tė mirė.
L -Listat
Nė
kohė krize, kur mund tė jetė momenti i pėrshtatshėm pėr njė investim tė ri nė bursė? Nė pranverė, sipas operatorėve mė optimistė,
aksionet mund tė ringrihen, pas vendimit tė Amerikės qė synon para me kosto zero. Por probleme mund tė ketė pėr shkak tė faturave
tė derivateve financiare qė nė fund tė 2007 i rėndonin 35 herė produktit tė brendshėm bruto SH.B.A-ve. Nė Europė mund tė arrijė pak
mė shumė se 1%.
M- Moda
me ngjyra.
Xhon Galiani guxoi tek e verdha me portokalli. Versace braktisi ngjyrėn e zezė pėr mbrėmje dhe provoi tė kaltrėn, rozėn,
portokallinė. Prada porpozoi lekurėn e gjarpėrit dhe veshje tė praruara si letrat e cokollatave. Kaq shumė ngjyra mungonin prej vitesh
nė pasarela. Aksesorėt gjithshtu do tė pėsojnė ndryshim me tė gjitha ngjyrat e metaleve. Dėshira pėr ngjyra u vu re qė nė stinėn e
kaluar.
N- Ndryshime
Italia me dy kongreset e poleve do tė ndryshojė sistemin politik. Janė dy takime celės pas zgjedhjeve tė prillit
2008. Shkrirja e Aleances me grupimin e Berluskonit dhe shkrirjes nė tė tė bashkimit tė majtė pak kohė mė parė. Lidershipi i majtė
Veltroni, duket mė i lėkundur brenda grupimit. Berluskoni nė grupimin e tij duket mė i qėndrueshėm. Nė Shqipėri kodi i ri elektoral
i jep fund meritokracisė dhe i hap rrugėn militantizmit mė tė egėr brenda grupimeve. Ballkani ndoshta do tė jetė nė qendėr tė vėmendjes
me problemet e tij tė intergrimit dhe njohjes sė shteteve tė rinj, tashmė realitete tė padiskutueshme nė kėtė hapėsirė gjeografike.
O- Obama
Ėshtė presidenti i parė qė arrin nė Shtėpinė e Bardhė me njė koleksion librazh
vizatimorė. As vetė Spajdermani nuk ėshtė pėrballur
kurrė me sfida qė e presin Obamėn. Qeveria e Obamės do tė fillojė punė mė datėn 20 janar dhe para saj do tė ketė njė axhendė mjaft
tė ngjeshur brenda vendit dhe nė aspektin ndėrkombėtar : reformimin e sistemit financiar global dhe tė vetin si qėndra e re e kapitalizmit
amerikan. Trashėgoi 3 luftra dhe kėrcėnimin e terrorizmit ndėrkombėtar, por nė plan tė parė ėshtė ndoshta pėrplasja me Iranin. Mbi
tė gjitha; detyra kryesore e tij ėshtė rikthimi i besimit, jo vetėm nė tregjet globale, por edhe nė aftėsinė drejtuese nė njė sistem
shumėpolėsh. Disa premtime po perėndojnė pa filluar ende si problemi i Irakut. Problemi i klimės do tė marrė kthesėn e duhur pas 8
viteve tė administratės Bush.
SI DUHET LEXUAR 2009-A!?
Alfabeti me kalendarin e ngjarjeve tė pritshme tė 2009-es na vjen nė ndihmė
Pėrgatiti Arjan Kallēo
A-Amanda
Nė pritje tė proceseve ndaj tė rinjve tė mirė (tė presupozueshėm tė tillė). Biondė, me ngjyrė, tė rinj tė akuzuar pėr vrasjen
e njė studenteje angleze, Meredith Kercher nė Itali. Do tė jenė proceset gjyqėsore tė vitit. Gjatė 2008-es ata monopolizuan mediat,
por qė sigurisht edhe kėtė vit katalizimi i vėmendjes sė mediave do tė jetė i padiskutueshėm.
B -Bekam
Fotografėt dhe paparacėt e provuan
tė parėt efektin e mbėrritjes nė Milano nė skuadrėne e Milanit. Cifti qė fiton 50 milionė euro nė vit do tė jetė sigurisht pėr tre
muajt e ardhshėm nė rrugėn Abruci, shtėpi qė ua kėshilluan Maldini e Sheva.
Viktoria e dėshironte Milanon para se tė shkonin nė
C- Cip
Nga 28 qershori do tė mbėrrijė pasaporta e re europiane. Pėrvec fotove dixhitale
dhe cipit brenda, dokumentat pėr riatdhesimin do tė kenė dy shenja. Garanti i privacy-sė parashikon njė sistem mbrojtės me celėsa
sigurie. Tė dhėnat do tė lexohen vetėm pėr identifikim. Do tė merren vetėm shenjat e treguesit dhe tė mesmit, por nėse cilėsia nuk
ėshtė e mirė do tė kalohet dhe nė gishtat e tjerė. Do tė instalohen nė 4 mijė pika nė gjithė Europėn pajisje pėr kontrollin e dokumentave
biometrikė nė kufij. Brukseli parashikon zėvendėsimin brenda 10 viteve nė vazhdim.
D- Darvini
200 vjetori i i lindjes sė natyralistit
tė madh anglez. Do tė jetė e hapur deri nė datėn 19 prill ekspozita mbi Udhėtimin pėrreth botės tė Darvinit nė Muzeun e historisė
e natyrės nė Londėr. Ndėrsa qendra Darvin do tė hapet nė shtator. Njė ekspozitė tjetėr nga 5 shkurti do tė hapet nė frankfurt. Mė
13 shkurt do tė hapet pėr publikun shtėpia e tij nė
E- Emrat e rinj tė Parlamentarėve europianė
Mė datėn 6 dhe 7 qershor zgjedhjet europiane. Nė Itali njė referendum
pėr ligjin elektoral do tė kalohet nė bipartitizėm. Zgjedhjet pėr Parlamentin e ri nė Shqipėri nė qershor tė vitit tė ardhshėm.
F- Futurizmi
100 vjetori i Futurizmit me poetin italian Marineti. Nė vitin 1909
G- Gym-fusion
Karinė Baillet, kampione e botės nė raid dhe autorja e njė doracaku fatlum Raid, multisport dhe
natyrė, ka kohė qė e mbėshtet njė gjė tė tillė. Jo mė njė sport qė mund tė dėmtojė trupin, por njė shkrirje qė do tė ketė sukses
nė 2009 me shkollėn Gym-fusion : nevoja pėr tė praktikuar dy aktivitete sportive plotėsuese pėr tonifikuar muskujt dhe pėr tė pėrmirėsuar
trupin. Kombinimi i dy veprimtarive e